काठमाडौं- पाकिस्तानको सबैभन्दा ठूलो सञ्चालनमा रहेको तामा तथा सुनको खानी गम्भीर सुरक्षा चुनौतीका कारण बन्द हुने अवस्थामा पुगेको छ । फाइनान्सियल टाइम्समा प्रकाशित समाचार अनुसार देशको दक्षिणपश्चिम क्षेत्रमा बढेको हिंसाका कारण पाकिस्तानको ऊर्जा मन्त्रालय अन्तर्गतको सैनदक खानीको आपूर्ति श्रृंखला प्रभावित भएपछि यो स्थिति उत्पन्न भएको हो ।

बलुचिस्तान प्रान्तमा अवस्थित सैनदक खानीबाट अत्यावश्यक सामग्रीको ढुवानीमा बाधा पुगेको र आगामी एक महिनाभित्रै खानीको सम्पूर्ण सञ्चालन बन्द हुन सक्ने चेतावनी मन्त्रालयलाई पठाइएको पत्रमा उल्लेख छ । यस आपतकालीन स्थितिलाई ध्यानमा राख्दै पाकिस्तानका गृह राज्यमन्त्री तलाल चौधरीले सुरक्षा निकायहरूलाई खानीका सबै संरचना, कर्मचारी, र रसद आपूर्ति मार्गहरूमा सुरक्षा व्यवस्था थप कडा पार्न निर्देशन दिएका छन् ।

खनिज पदार्थले धनी बलुचिस्तानमा अवस्थित यो खानी सन् २००१ देखि चीनको सरकारी स्वामित्वको कर्पोरेसन ‘मेटलजिकल कर्पोरेसन अफ चाइना (एमसीसी)’ द्वारा सञ्चालित छ । सन् २०३७ सम्मका लागि दीर्घकालीन सम्झौता गरिएको यो खानी पाकिस्तानको खानी क्षेत्रको एक प्रमुख आधार हो, जसको अधिकांश उत्पादन चीनतर्फ निर्यात हुने गर्छ । आधिकारिक तथ्यांक अनुसार गत वर्ष मात्रै यस खानीबाट निकासी गरिएको तामाले पाकिस्तानलाई करिब ७५ करोड अमेरिकी डलर बराबरको राजस्व आर्जन गराएको थियो ।

बलुचिस्तानमा पछिल्लो समय पृथकतावादी हिंसा तीव्र बन्दै गएको छ र सुरक्षा फौज, पूर्वाधार तथा विदेशी हितहरूलाई लक्षित गरी आक्रमणहरू बढिरहेका छन् । खानीका लागि मुख्य आपतकालीन तथा ढुवानी मार्ग मानिने सडक यातायातसमेत अत्यन्त खतरनाक बन्दै गएको सरकारी अधिकारीहरूलाई पठाइएको पत्रमा औंल्याइएको छ । सुरक्षा चुनौतीको यो समस्या केवल सैनदकमा मात्र सीमित छैन, यसबाट सैनदकबाट ५० किलोमिटर टाढा रहेको ब्यारिक माइनिङको ९ अर्ब अमेरिकी डलर लागतको रेको डिक तामा–सुन परियोजनासमेत क्षेत्रीय सुरक्षा जोखिमका कारण प्रभावित र ढिलाइको चपेटामा परेको छ ।

बेल्ट एण्ड रोड इनिसिएटिभ (बिआरआई) अन्तर्गत पाकिस्तानमा अर्बौं डलर लगानी गरेको चीनका धेरैजसो पूर्वाधार र खानी परियोजनाहरू बलुचिस्तानमै केन्द्रित छन् । तर, चिनियाँ नागरिक र सम्पत्तिलाई लक्षित गरी विद्रोहीहरूले बारम्बार आक्रमण गर्दा दुई देशबीचको सम्बन्धमा समेत दबाब पर्दै आएको छ र बेइजिङले इस्लामाबादलाई सुरक्षा व्यवस्था बलियो बनाउन निरन्तर दबाब दिइरहेको छ ।

सैनदक खानीको यो चेतावनीले पाकिस्तानले आफ्नो विशाल खनिज श्रोतको विकास गर्ने महत्वाकांक्षामा सामना गरिरहेका वर्तमान कठिनाइहरूलाई स्पष्ट रूपमा उजागर गरेको छ, जबकि बलुचिस्तान प्रान्त विश्वकै केही ठूला तामा र सुनका निक्षेपहरूको केन्द्र मानिन्छ ।