ढाका- अर्को हप्ता हुने बङ्गलादेशको निर्वाचनले भारतसँगको सम्बन्धलाई परीक्षण गर्ने र चीनको प्रभावलाई थप गहिरो बनाउने सम्भावना रहेको विश्लेषकहरूले बताएका छन् । बेइजिङले दक्षिण एसियामा आफ्नो पहुँच विस्तार गर्न खोजिरहेका बेला यो चुनावले क्षेत्रीय शक्ति सन्तुलनलाई पुनः आकार दिन सक्ने उनीहरूको ठहर छ ।

अगस्ट २०२४ मा विद्यार्थी नेतृत्वको जनविद्रोहपछि पूर्वप्रधानमन्त्री शेख हसिनाको शासन अन्त्य भएको थियो । त्यसपछि फेब्रुअरी १२ मा हुने निर्वाचन बङ्गलादेशको पहिलो आम चुनाव हो । भारतले प्रत्यर्पण अनुरोध अस्वीकार गर्दै हसिनालाई शरण दिएको विषयले नोबेल पुरस्कार विजेता मुहम्मद युनुसको नेतृत्वमा रहेको ढाकाको अन्तरिम सरकार असन्तुष्ट बनेको छ ।

यसले चीन र पाकिस्तानसँगको सम्बन्धलाई तीव्र बनाएको देखिन्छ । सत्र करोड जनसङ्ख्या भएको मुस्लिम बहुल राष्ट्र बङ्गलादेशले हसिनाको शासनकालमा चीनसँग व्यापार र रक्षा सम्बन्ध बलियो बनाएको थियो । यद्यपि त्यस अवधिमा नयाँदिल्ली ढाकाको प्रमुख साझेदार मानिन्थ्यो । यो सन्तुलन अहिले परिवर्तनतर्फ गएको विश्लेषकहरूको भनाइ छ ।

अमेरिकास्थित काउन्सिल अन फरेन रिलेसन्सका वरिष्ठ फेलो जोशुआ कुर्लेन्ट्जिकका अनुसार अन्तरिम र भावी सरकार चीनतर्फ झुकेको देखिन्छ । बङ्गलादेश बङ्गालको खाडी क्षेत्रमा चीनको रणनीतिक सोचको केन्द्र बन्दै गएको र ढाकाले चीन समर्थक भूमिका खेल्ने विश्वास बेइजिङमा बढेको उनले बताए । युनुसको पहिलो राजकीय भ्रमण चीनमा हुनु र जनवरीमा भारत नजिकैको प्रस्तावित उत्तरी एयरबेसमा ड्रोन प्लान्टसम्बन्धी रक्षा सम्झौता हुनु यस परिवर्तनको सङ्केतका रूपमा हेरिएको छ ।

ढाका विश्वविद्यालयका देलवर हुसेनले चुनावको नतिजा जे भए पनि बङ्गलादेश–चीन सम्बन्ध अझ गहिरो हुने सम्भावना उच्च रहेको बताए । यसको विपरित, हसिना अपदस्थ भएयता नयाँदिल्ली र ढाकाबीच तनाव देखिएको छ । भारतले बङ्गलादेशमा हिन्दू अल्पसङ्ख्यकमाथि हिंसा भएको भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेको छ भने ढाकाले हिंसाको परिमाण बढाइचढाइ गरिएको आरोप लगाएको छ ।

सन् २०२५ मा साम्प्रदायिक हिंसामा करिब ७० अल्पसङ्ख्यकको मृत्यु भएको प्रहरी तथ्याङ्कले देखाउँछ । तर मेलमिलापका प्रयास पनि भएका छन् । भारतका विदेशमन्त्री सुब्रह्मण्यम जयशङ्करले जनवरीमा ढाका भ्रमण गरे भने प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले विपक्षी नेता खालिदा जियाको निधनमा शोक सन्देश पठाए ।

यद्यपि एक बङ्गलादेशी क्रिकेटरलाई इन्डियन प्रिमियर लिगबाट हटाइएपछि बङ्गलादेशले भारतमा हुने टि–२० विश्वकपबाट पछि हट्ने निर्णयले सम्बन्ध थप चिसिएको थियो । अन्तर्राष्ट्रिय सङ्कट समूहका प्रवीण डोन्टीका अनुसार दुवै पक्ष बिग्रिएको सम्बन्ध नसम्हाल्नुको लागतबारे सचेत छन् ।

ढाकाले पाकिस्तानसँग प्रत्यक्ष उडान पुनः सुरु गरे पनि नयाँ सरकारले नयाँ दिल्लीसँगको सम्बन्ध कमजोर नबनाई इस्लामाबादसँग सम्बन्ध सामान्य बनाउने सम्भावना रहेको विज्ञहरूको धारणा छ । सेवानिवृत्त कूटनीतिज्ञहरूले चीनसँगको बढ्दो सहकार्यले अनिवार्य रूपमा भारतसँग शत्रुता बढाउँछ भन्ने निष्कर्ष सही नहुने बताएका छन् ।

उनीहरूका अनुसार व्यापार, पूर्वाधार र आपूर्तिका आवश्यकता हेर्दा बङ्गलादेशले दुवै शक्तिसँग सन्तुलित सम्बन्ध राख्न सक्ने आधार अझै कायम छ ।