काठमाडौं- सन् २०२२ को मार्च महिनामा चीनमा भएको चाइना इस्टर्न एयरलाइन्सको विमान दुर्घटनासम्बन्धी प्रतिवेदन सार्वजनिक भएको छ । हालै सार्वजनिक अमेरिकी राष्ट्रिय यातायात सुरक्षा बोर्ड (एनटीएसबी) ले तयार पारेको प्रतिवेदन गरिएको हो । उक्त रहस्यमय दुर्घटनामा विमानमा सवार सबै १३२ जनाको मृत्यु भएको थियो ।

फ्लाइट डाटा रेकर्डरको अध्ययन अनुसार विमान २९ हजार फिटको उचाइमा उडिरहेको थियो । त्यतिबेला दुवै इन्जिनको इन्धन आपूर्ति गर्ने स्विच अचानक बन्द गरिएको पाइएको छ । स्विच बन्द भएपछि इन्जिनको गति तीव्र रूपमा घटेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । बोइङ ७३७ विमानमा यस्ता स्विचहरू लक भएर बस्ने हुनाले झुक्किएर बन्द हुने सम्भावना निकै कम हुन्छ ।

हवाइ क्षेत्रका जानकारहरुका अनुसार ककपिटभित्र कुनै किसिमको असमझदारी वा संघर्ष भएको हुनसक्छ । पाइलट, चालक दलका सदस्य वा ककपिटमा जबर्जस्ती छिरेका कोही व्यक्तिले जानीजानी इन्धन बन्द गरेको हुनसक्ने आशंका गरिएको छ । प्रतिवेदनमा दुर्घटनाअघिका अन्तिम क्षणहरूको विस्तृत विवरण छ । तर यसमा ककपिटको आवाज रेकर्ड भने समावेश गरिएको छैन। दुर्घटनाको मुख्य कारणबारे पनि प्रतिवेदन मौन छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय नियमअनुसार अमेरिकी विमान जोडिएको हुनाले एनटीएसबीले यस अनुसन्धानमा सहयोग गरेको हो । तर दुर्घटना भएको देशले नै अनुसन्धानको नेतृत्व र सूचना सार्वजनिक गर्ने अधिकार राख्छ । यस दुर्घटनाको मुख्य जिम्मेवारी नागरिक उड्डयन प्रशासन चीन (सीएएसी) को हो । तर चीनले अहिलेसम्म यसको अन्तिम प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको छैन ।

चीनले सन् २०२४ को मार्चमा एउटा प्रगति प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको थियो । त्यतिबेला उडान भर्नुअघि विमानको इन्जिनमा कुनै खराबी नभएको बताइएको थियो । चालक दलका सदस्यहरूको स्वास्थ्य ठीक रहेको र रेडियो सम्पर्कमा पनि कुनै समस्या नरहेको चीनको दाबी थियो ।

संयुक्त राष्ट्र संघको नियमअनुसार विमान दुर्घटनाको अनुसन्धान गर्ने देशले हरेक वर्ष प्रगति प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्नुपर्छ । तर चीनले सन् २०२५ र २०२६ को वर्षगाँठमा यस्तो कुनै पनि प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको छैन ।