काठमाडौं– पाकिस्तानमा दशकौँदेखिका सरकारी प्रयास र सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रमका बाबजुद बालकुपोषणको समस्या गम्भीर रूपमा कायम रहेको छ। राष्ट्रिय तथ्याङ्क अनुसार पाँच वर्षमुनिका बालबालिकामा होचोपन अर्थात् स्टन्टिङको दर करिब ४० प्रतिशत रहेको छ भने लाखौँ बालबालिका रक्तअल्पता र विभिन्न सुक्ष्म पोषकतत्त्वको कमीबाट पीडित छन्। पर्याप्त खाना, सफा पानी, स्वास्थ्य सेवा र रोगबाट बचावटका प्रणालीहरूमा देखिएको निरन्तर कमजोरीले यो संकटलाई थप गहिरो बनाएको छ।

विशेष गरी जीवनका पहिलो एक हजार दिनमा हुने कुपोषणले बालबालिकाको शारीरिक तथा बौद्धिक विकासमा स्थायी असर पार्ने गर्दछ। गर्भावस्थामा आमाको कमजोर स्वास्थ्य, रक्तअल्पता, कम तौल भएका शिशुको जन्म, स्तनपानसम्बन्धी गलत अभ्यास र दूषित पानीका कारण लाग्ने झाडापखालाले कुपोषणको चक्रलाई निरन्तरता दिएको छ।

यसमा जलवायु परिवर्तनका विपत्तिहरूले थप जटिलता थपेका छन्। गत वर्ष आएका भीषण मनसुनी बाढी र डुबानले स्वास्थ्य, पोषण तथा सरसफाइ सेवाहरूमा असर पुर्‍याउनुका साथै हजारौँ कुपोषित बालबालिकालाई जीवनसमक्षको जोखिममा धकेलेको थियो।

बालकुपोषणको यो असर बाल्यकालमा मात्र सीमित नभई उनीहरूको सिकाइ क्षमता, विद्यालयको उपस्थिति र वयस्क हुँदाको उत्पादन तथा आम्दानीमा समेत गहिरो असर पार्ने गरेको छ। पाकिस्तानका पोषण साझेदारहरूको अनुमान अनुसार कुपोषणका कारण देशले वार्षिक करिब १७ अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको क्षति ब्यहोर्दै आएको छ। पछिल्लो समय बेनोजिर नशोसुमा कार्यक्रम जस्ता पहलहरू विस्तार गरिए पनि र लाखौँ बालबालिकालाई उपचारको दायरामा ल्याइए पनि आवश्यकताको तुलनामा यो प्रयास अझै अपर्याप्त देखिएको छ।

विश्व खाद्य कार्यक्रमका अनुसार अहिले पनि लाखौँ मानिस गम्भीर खाद्यान्न असुरक्षाको चपेटामा रहेका छन्। विशेषज्ञहरूले बालकुपोषणलाई केवल एउटा आकस्मिक आपत्कालका रूपमा मात्र नभई स्वास्थ्य, कृषि, शिक्षा, खानेपानी, सरसफाइ र सामाजिक सुरक्षा क्षेत्रको समन्वित तथा दीर्घकालीन राजनीतिक प्रतिबद्धताबाट मात्र समाधान गर्न सकिने राष्ट्रिय मानव विकास संकटका रूपमा औँल्याएका छन्।