काठमाडौं- अमेरिका–इजरायल र इरानबीचको युद्ध जारी छ । युद्धरत पक्ष आ-आफ्ना अडानमा कायम रहँदा यो युद्ध कहिले रोकिने हो भन्ने अझै प्रष्ट भइसकेको छैन । युद्धका क्रममा भारी क्षति व्यहोरेपनि इरान अझै युद्ध लम्ब्याउने पक्षामा देखिन्छ ।

इरानले आक्रामक हतियारका रुपमा चालकरहित हवाई उपकरण ड्रोन र मिसाइलको प्रयोग तीव्र पारेको देखिन्छ । यस्ता हतियारको प्रयोग गरी इरानले पश्चिम एशिया क्षेत्रमा रहेका इजरायली एवम् अमेरिकी सैन्य बेस, राजदूतावास तथा अन्य सैन्य र नागरिक पूर्वाधारलाई लक्षित गरेको छ ।

यस्ता हतियारको प्रयोगबाट मानवीय र भौतिक क्षति त पुगेको छ नै, यसले विपक्षीलाई अति महँगा हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीको व्यापक प्रयोग गर्न बाध्य समेत बनाएको छ । आज हामी इरानले पछिल्लो द्वन्द्वमा केकस्ता हतियारको प्रयोग गरिरहेको छ भन्नेबारे जानकारी दिन गइरहेका छौँ-

१. शाहेद ड्रोन- यस द्वन्द्वमा एकतर्फी ‘कामिकाजी’ अर्थात् आत्मघाती ड्रोन सम्भवतः सबैभन्दा बढी चर्चामा छ । इरानले विकास गरेको यो ड्रोन युक्रेनमा जारी युद्धमा रुसले पनि यो ड्रोन प्रयोग गरिरहेको छ । रुसमा यस ड्रोनलाई गेरान नाम दिइएको छ । यसलाई अस्थायी रकेटको प्रयोग गरी प्रक्षेपण गरिन्छ ।

१८५ किलोमिटर प्रतिघण्टाको गतिमा उड्न सक्ने यो ड्रोनमा व्यवासिक रुपमा पाइने सस्तो इन्जिन प्रयोग गरिएको हुन्छ । यस इन्जिनबाट बेग्लै किसिमको कर्कश आवाज आउँछ, जसका कारण जमिनमा रहेका मानिसहरुले यो ड्रोनले उडान भरेको सहजै थाहा पाउँछन् । यसको मारक क्षमता दुई हजार किलोमिटर छ र यसले ४० किलोग्रामसम्मको वारहेड बोक्न सक्छ । यसलाई सैन्य वा व्यावसायिक ट्रकबाट पनि सजिलै प्रहार गर्न सकिन्छ ।

२. सेज्जिल- यो इरानको सबैभन्दा उन्नत ब्यालेस्टिक मिसाइल प्रणालीमध्ये एक हो । यो इरानमै निर्मित दुई चरणको ठोस इन्धन प्रयोग हुने मध्यम दूरीको मिसाइल हो । यसको मारक क्षमता पनि दुई हजार किलोमिटर छ, जसले पश्चिम एशियाका धेरैजसो लक्ष्यहरूमा प्रहार गर्न सक्छ । यसले ७ सय किलोग्राम तौलको वारहेड बोक्न सक्छ । ठोस इन्धन प्रयोग हुने भएकाले यो क्षेप्यास्त्र प्रहार गर्न कम समय लाग्छ ।

३. खैबर शेकान- करिब १५ सय किलोमिटर मारक दूरी रहेको यो मिसाइलले इजरायलसम्म प्रहार गर्न सक्छ । यसमा स्याटेलाइट निर्देशन र दिशा परिवर्तन गर्नसक्ने वारहेड जडान गरिएको छ । करिब ४ मिटर लामो र १५ सय किलोग्राम तौल भएको यो मिसाइल वायुमण्डल भित्र १९ हजार५०० किलोमिटर प्रतिघण्टा र वायुमण्डल बाहिर ९ हजार ८ सय किलोमिटर प्रतिघण्टाको गतिमा उड्न सक्छ । यसको उच्च गतिको कारण अत्याधुनिक वायु रक्षा प्रणालीलाई पनि यसलाई रोक्न कठिन हुन्छ ।

४. खोर्रमशर- करिब दुई हजार किलोमिटर मारक क्षमता भएको यो लामो दूरीको मिसाइलले १ टनभन्दा बढी उच्च विस्फोटक पदार्थ बोक्न सक्छ । यो इरानको खुोर्रमशहर सहरको नाममा राखिएको चौथो पुस्ताको मिसाइल हो । इरानी अधिकारीहरूका अनुसार यो मिसाइल वायुमण्डल बाहिर म्याक १६ र वायुमण्डल भित्र म्याक ८ को गतिमा उड्न सक्छ ।

५. क्लस्टर बम र म्युनिसन- इरानले क्लस्टर बम जडान गरिएका ब्यालेस्टिक मिसाइलहरू पनि प्रहार गरेको छ । एउटै ठूलो विस्फोट हुने परम्परागत मिसाइलहरू जस्तो नभई, यी हतियारहरू हावामै खुल्छन् र दर्जनौँ साना विस्फोटक बमहरू फराकिलो क्षेत्रमा छर्छन् । मुख्य वारहेड हावामा खुलेपछि साना बमहरू ठूलो क्षेत्रमा फैलिन्छन् र भुइँमा ठोक्किने बित्तिकै विस्फोट हुन्छन् । विशिष्ट लक्ष्यको सट्टा फराकिलो क्षेत्रमा सर्वनाश गर्ने गरी डिजाइन गरिएकाले आधुनिक युद्धमा यी हतियारहरूलाई निकै विवादास्पद मानिन्छ ।