नयाँ दिल्ली — स्थानीय उत्पादनमा भएको वृद्धि र नवीकरणीय ऊर्जाको बढ्दो प्रयोगका कारण भारतको थर्मल कोइला (थर्मल कोल) आयात चालु वर्षको जनवरीदेखि मे महिनाको अवधिमा चार वर्षयताकै न्यून बिन्दुमा झरेको छ । कमोडिटिज परामर्शदाता संस्था ‘बिगमिन्ट’ का अनुसार यो वर्षको मे महिनासम्ममा भारतको समग्र थर्मल कोइला आयात वार्षिक १२ प्रतिशतले घटेर ६ करोड ५० लाख टनमा सीमित भएको हो ।

विश्वकै दोस्रो ठूलो थर्मल कोइला आयातकर्ता भारतले आयातमाथिको आफ्नो निर्भरता घटाउने नीति लिएको छ । यसै अनुरूप भारतले विद्युत उत्पादनका लागि कोइलाको प्रयोगमा यो वर्ष कम्तीमा ३० प्रतिशतले कटौती गर्ने लक्ष्य राखेको छ । एल निनो मौसम प्रणालीका कारण अत्यधिक गर्मी बढेपछि भारतको प्रमुख कोइला उत्पादक कम्पनी कोल इन्डिया ले विद्युत माग धान्न आफ्ना सहायक कम्पनीहरूलाई उत्पादन तीव्र पार्न निर्देशन दिएको थियो । आन्तरिक उत्पादन बढ्नुका साथै आयातित कोइलाको उच्च मूल्य र मध्यपूर्वको तनावका कारण बढेको ढुवानी भाडाले पनि आयात घटाउन भूमिका खेलेको बिगमिन्टले जनाएको छ ।

सन् २०२६ को जनवरीदेखि मे महिनाको अवधिमा भारतको कुल विद्युत उत्पादनमा गत वर्षको तुलनामा ५ प्रतिशतको वृद्धि हुँदा नवीकरणीय ऊर्जाको उत्पादन भने २२ प्रतिशतको तीव्र गतिले बढेको छ । अत्यधिक गर्मी र तातो हावा (लु) का कारण गत मे २१ मा भारतको उच्चतम विद्युत माग अनुमान गरेको २७० गिगावाटभन्दा पनि माथि पुगेको थियो । केन्द्रीय ग्रिड नियामक ‘ग्रिड-इन्डिया’ को तथ्याङ्क अनुसार मे महिनामा दक्षिण एसियाली मुलुक भारतको विद्युत माग ११.२ प्रतिशतले बढेर दुई वर्षयताकै उच्च बिन्दुमा पुगेको थियो।

चौबीसै घण्टा आपूर्ति व्यवस्था मिलाउन उपयोगिता प्रदायकहरूले उत्पादन बढाएपछि मे महिनामा थर्मल पावर उत्पादन गत वर्षको तुलनामा १० प्रतिशतले बढेको थियो, जुन सन् २०२४ को मे महिनापछिकै उच्च हो । सरकारी तथ्याङ्कको रोयटर्स विश्लेषण अनुसार सोही महिनामा भारतको नवीकरणीय ऊर्जा उत्पादन अघिल्लो वर्षको तुलनामा २९.३१ प्रतिशतले बढेर २७.५८ अर्ब किलोवाट प्रतिघन्टा पुगेको छ । यससँगै भारतको समग्र ऊर्जा मिश्रणमा नवीकरणीय ऊर्जाको हिस्सा कीर्तिमानी १७.९ प्रतिशत पुगेको छ ।