काठमाडौं- विशेष महाधिवेशनबाट गगन थापा सभापति चुनिएको चार महिना बितिसक्दा पनि नेपाली कांग्रेसभित्रको किचलो अझै मत्थर भएको छैन । अहिले गगन थापा नेतृत्वको संस्थापन पक्ष नीति तथा प्रशिक्षणका लागि प्रदेश दौडाहामा छ ।

विशेष महाधिवेशनमा सहभागी नबनेको इतर समूह पनि पार्टी एकता र १५ औँ महाधिवेशनको नाममा प्रदेश भेलामार्फत शक्ति जाँचिरहेको छ । अनामनगरमा सम्पर्क कार्यालय स्थापना गरेको यो समूहले समानान्तर राजनीतिक गतिविधि अघि बढाउने तयारी गरिरहेको पनि देखिन्छ । यससँग एकताको भजन गाएका संस्थापन र इतर समूहबीच पार्टीभित्र दूरी घट्नुको सट्टा झन् चुलिँदै गएको छ ।

यसै सन्दर्भमा नेपाली कांग्रेसभित्रको आन्तरिक बेमेलका विषयमा आधारित रहेर १४ औँ महाधिवेशनका केन्द्रिय कार्यसमिति सदस्य तथा पूर्वमन्त्री एनपी साउदसँग खबरहबले कुराकानी गरेको छ । प्रस्तुत छ कुराकानीको सम्पादित अंश-

यहाँहरुले अनामनगरमा बेग्लै कार्यालय खोलेको विषयलाई लिएर कतिपयले पार्टी विभाजनको चर्चा पनि गरिरहेका छन् । के भन्नुहुन्छ ?

हाम्रो पार्टीका युवा नेताहरुले सम्पर्क प्रयोजनका लागि अनामनगरमा कार्यालय स्थापना गर्नुभएको छ । विशेष गरेर सबैलाई पायक पर्ने सिंहदरबार तथा संसद भवनको वरिपरि कार्यकर्ता तथा जनप्रतिनिधिका लागि सहज होस भनेर कार्यालय स्थापना गर्ने पुरानै अभ्यास हो । यसलाई स्वभाविक रुपमा लिनुपर्छ ।

यहाँहरुले शंख चिन्ह लिएर पार्टी खोल्ने र आगामी निर्वाचनमा आफ्नै ढंगले जाने चर्चा पनि सुनिन्छ । कांग्रेस फुटको विन्दुमा पुगेकै हो ?

त्यस्तो होइन । अहिले हामी नेपाली कांग्रेसकै फरक विचार समूह मात्रै हौँ । अहिले हामी पार्टीलाई दुई धार बनाउने भन्दापनि सामञ्जस्यताका साथ पुनर्जागरण गरेर पार्टीलाई पुर्नस्थापित गर्न देशैभर भेला अन्तक्रिया तथा छलफल गरिराखेका छौँ । विशेष महाधिवेशनपछि जसरी पार्टी कमजोर भएर गयो, यो क्षतिको कसरी न्यूनीकरण हुन सक्दछ भन्नेमा हाम्रो भेला केन्द्रित छ । यस्तै, पार्टीमा रहेको अन्यौलता चिर्ने र आगामी महाधिवेशनको वातावरण बनाउने दायित्व पार्टीको संस्थापन पक्षको हो । त्यसमा पार्टी सभापति गगन थापालै नै अग्रसरता लिनुपर्छ ।

संस्थापन पक्षले जरा अभियानमार्फत क्रियाशिल सदस्यता अद्यावधिक गरेर महाधिवेशनमा जाने निर्णय गरिसकेको छ । त्यसमा यहाँहरुको फरक मत सुनिन्छ नि ?

मेरो बुझाइमा जरा अभियानबाट क्रियाशिल सदस्यता अद्यावधिक गर्ने काम प्रशासनको हो । प्रशासनले यतिबेला १४ औँ कार्यसमितिद्वारा १५ औँ महाधिवेशनका लागि नयाँ सदस्यता र नवीकरण वर्तमान नेतृत्वकै कार्यकालमा नै गरिसकेको हो । त्यसमा त्रुटि भए सच्याउनुपर्छ । पार्टी छोडेका वा अनुशासन उल्लंघन गरेका व्यक्तिको सदस्यता खारेज गर्नुपर्छ । तर, एकचोटी नवीकरण तथा क्रियाशील भइसकेको व्यक्तिका हकमा समयावधि बाँकी रहँदै पुनः अद्यावधिक गर्ने कुरा कुनै पनि हालतमा तर्कसंगत र प्रक्रिया अनुरुप छैन । त्यसलाई हामी मान्दैनौँ ।

कानुनले विशेष महाधिवेशनलाई वैध ठहर गरेपछि सोही निर्णय स्वीकारेर हामी पनि उहाँको नेतृत्वमा निर्वाचनमा गइसकेको अवस्थामा पार्टीका सबै पक्षलाई समेटर १५ औँ महाधिवेशनमा लैजानुपर्ने दायित्व गगनजीकै हो ।

तपाईँहरु एकता–एकता भनेपनि समानान्तर कार्यक्रम गर्दै एक–अर्कामाथि आरोप प्रत्यारोप गर्न छोड्नुभएको छैन । औपचारिक वार्तामार्फत विवाद टुङ्गो लगाउन केले रोक्यो ?

हालसम्म एकताका लागि परिणाममुखी वार्ता भएको छैन । विवाहमा जाँदा, जन्तीमा, बाटोमा भएको भेटमा गरिएको व्यक्तिगत गफलाई दुई पक्षसँग वार्ता भयो भन्न मिल्दैन । पार्टी सभापतिले निवर्तमान कार्यवाहक सभापतिसँग दुई पटक भेटवार्ता गर्नुभएको छ । यस्तै, वरिष्ठ नेता डा. शेखर कोइरालासँग पनि भेटघाट गर्नुभएको छ । तर, त्यसको प्रतिफल केही निस्किएको छैन । वार्ताको लागि पुनः आउनुभएको छैन वा चाहानुभएको छैन ।

विशेषमा नखुलेका केही नेतालाई सभापति थापाले विभिन्न पदमा मनोनित गर्नुभएको छ, यो निर्णय त एकताकै लागि भएको होला नि ?

केन्द्रिय कार्यसमितिमा केही साथीहरु मनोनयन भएका छन् । ती मनोनयन सभापतिको व्यक्तिगत चाहानामै गरिएका हुन् । विशेष महाधिवेशन पक्षधर र त्यहाँ सहभागी नभएकाहरुबीच छलफल गरेपछि मात्रै एकताको फर्म्याट विकास हुन सक्छ । विशेष महाधिवेशन पक्षधर र त्यहाँ सहभागी नभएका दुबै मिलेर छानबिन समिति, निर्वाचन समिति बनाउनुपर्छ । यसरी सबैको लागि समान मैदान गराएमात्रै महाधिवेशन निष्पक्ष हिसाबले पूरा गर्न सकिन्छ । हाम्रो पार्टी अहिले इतिहासकै सबैभन्दा कमजोर बनेको छ । ८९ सिटबाट ३८ सिटमा झरेका छौँ । यस्तै, समानुपातिक भोटमा २७ लाखबाट घटेर १७ लाख सीमित बनेका छौँ ।

अब एकाध वर्षभित्रै प्रदेश र स्थानीय तहको निर्वाचनमा जानुपर्छ । अहिले सरकारमा गएको पार्टी झण्डै दुई तिहाइको बहुमतमा छ । यस्तो चुनौतीपूर्ण अवस्थामा विभाजन र हारजितको मानसिकता लिएर जाने हो भने यो लोकतन्त्र र मुलुकका लागि दुर्भाग्य हुनेछ । सबैले आफ्नो ठाउँबाट त्याग गर्न सक्नुपर्छ । पदमा आसिन साथीहरुले ज्यादा त्याग गर्न खोज्नुपर्छ र पदमा नभएकाले पनि एकताका लागि लचिलो बन्नुपर्छ ।

संस्थापनका नेताहरु त ६०-४० चल्दैन, गाडी हिडिसक्यो नआउने छुट्छन् भन्न थालेका छन्, तपाईंको प्रतिक्रिया के छ ?

पार्टीभित्र दिने र लिने प्रवृत्तिलाई समाप्त गर्नुपर्छ । सबैलाई समान हुने अवस्था बनेपछि महाधिवेशनमा जान २/४ महिनाका लागि कसैले पद मागेको होइन । नयाँ–नयाँ व्यवधान सिर्जना गरेर अगाडि बढ्दा एउटा ग्रुपको मात्रै पार्टी हुन्छ । आधा सदस्य मात्रै विशेष महाधिवेशनमा सहभागी भएका थिए । झण्डै आधा जति हामी अझै पार्टी बाहिरै छौँ । चुनावमा पार्टीले इतिहासकै लज्जास्पद हार पनि व्यहोर्नुपर्‍यो । यस्तो अवस्थामा नेतृत्वमै भएको मान्छेले बाध्यात्मक सर्तहरु राखिदिँदा यसले एकताको प्रयत्नलाई चोट पुर्‍याउँछ र पार्टीको क्षमतामा ह्रास आउँछ ।

शेरबहादुर देउवा अझै देशबाहिर नै हुनुहुन्छ । उतैबाट उहाँले यहाँहरुलाई परिचालन गर्नुभएको भन्ने हल्ला पनि सुन्न पाइन्छ ।

उहाँ इलाजको सिलसिलामा बाहिर हुनुहुन्छ । स्वास्थ्योपचार सकिएपछि उहाँ फिर्ता आउनुहुन्छ । उहाँ पार्टीको बारेमा चिन्तित हुनुहुन्छ । आगामी बाटोबारे देशभित्रै जिम्मेवार पदमा रहनुभएका साथीहरुले जवाफदेही र जिम्मेवार बन्नुपर्छ । यो हाम्रो दायित्व हो । पूर्वप्रधानमन्त्री तथा निवर्तमान सभापति ज्यूलाई यसमा तानिराख्नु जरुरी छैन । यहाँ उपलब्ध भएका साथीहरुले नै सबै काम हेरिरहनुभएको छ ।